Sklep hodowlany.pl

Systematyka bażantów

Bażantowate, bażanty (Phasianinae),

najliczniejsza rodzina ptaków z rzędu kuraków, licząca 210 gatunków i 5 podrodzin. Żyją na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy i Arktyki; większość gatunków wywodzi się z Azji, którą zamieszkiwały początkowo a następnie zróżnicowały się na liczne podgatunki. Do Polski bażant sprowadzony został jako zwierzyna łowna w XII w., początkowo do zamkniętych hodowli.

Mapa występowania naturalnego podgatunków bazantów

Mapa występowania naturalnego podgatunków bazantów

W XX. introdukowany celowo w wielu regionalnych kołach łowieckich (polować wolno tylko na samce), zaaklimatyzował się bardzo dobrze i obecnie stał się ptakiem pospolitym- jego populacja na swobodzie w kraju liczy ponad 1,5 mln osobników. Żywi się nasionami krzewów, zbóż (w tym kukurydzy) i chwastów oraz trawą, jagodami leśnymi, larwami mrówek i innych owadów (m.in. stonki), ślimakami i dżdżownicami.

Przegląd gatunków

Bażant łowny spotykany w Polsce jest mieszaniną kilku dzikich podgatunków sprowadzonych w różnym czasie: bażanta mandżurskiego (Phasianus colchicus mongolicus) i bażanta kolchijskiego obrożnego (łać. Phasianus colchicus forguafus). Tradycyjnie za tzw. Prawdziwe bażanty uważa się przedstawicieli podrodziny bażantów (Phasianiae) a więc tragopany, olśniaki, kury i bażanty, a także pawie i argusy- razem 49 gatunków azjatyckich ptaków. [1]

Najbardziej popularne gatunki:

Bażant Rodzaj Phasianus

Bażant łowny, kogut

Bażant łowny, kogut

Obejmuje dwa blisko spokrewnione gatunki: bażanta zwyczajnego zwanego łownym ( Phasianus colchicus) i bażanta prostego ( Ph. versicolor.) Bażant łowny (Phasianus colchicus) - ptak wielkości kury domowej. Samiec ( kogut) ma długość 85-95 cm ( w tym ogon do 50 cm). Rozpiętość skrzydeł do 75 cm , ciężar ciała do 1,5 kg. ( samica 1 kg).
Samica (kura) z wierzchu brązowo-szara z czarnymi i ciemno rdzawymi plamami , od spodu jaśniejsza, z ogonem wyraźnie krótszym niż u koguta. Kogut ma ciemnozieloną, fioletowo połyskującą głowę z dwoma małymi czubkami usznymi i czerwonymi " różami" wokół oczu. Dziób żółtawy z szyi biała obroża. Szyja i pierś rdzawo-brązowa, czerwono i granatowo nakrapiana. Lotki brązowo żółte. Ogon bardzo długi beżowo-czerwony w czarne prążki. Trójpalcowe stopy uzbrojone w ostrogę wydłużającą się z wiekiem.
Ptaki przebywają głównie na ziemi, dobrze biegają. Kiedy są aktywne wychodzą z zarośli na tereny otwarte, latają tylko wtedy kiedy się je spłoszy, przeważnie dość nisko nad ziemią energicznie uderzając skrzydłami.

Rodzaj Chrysolophus

Łączy dwa pospolite, blisko spokrewnione gatunki bażantów ozdobnych, niezwykle popularne w amatorskich hodowlach: bażanta złocistego (Chrysolophus pictus) i diamentowego (Ch. amherstiae)
Skromne wymogi tych ptaków co do pokarmu i warunków utrzymania, długowieczność, płodność i odporność na choroby, a także niewielkie wymiary wolier hodowlanych ( nawet poniżej 10 m2) sprawiają, że ich popularność stale rośnie. [2]

Bażant diamentowy (Chrysolophus amherstiae)

Ptak z rodziny bażantowatych. Występuje w południowo-wschodnim Tybecie, południowo-zachodnich Chinach i północno-wschodniej Birmie (Mjanmar). Zamieszkuje górskie zbocza na wysokości 2000-3700 m n.p.m., porośnięte krzewami i zaroślami bambusa. Introdukowany do Wielkiej Brytanii od 1828 (sprowadzony przez żonę angielskiego gubernatora w Indiach - lady Amherst).
Samiec osiąga 130-170 cm długości ciała, samica ok. 68 cm. Ubarwienie samca w okresie godowym należy do najbardziej efektownych wśród bażantów. Zielona głowa ozdobiona czerwonym czubkiem, wokół szyi szeroka kryza białych, czarno obwiedzionych piór, gardziel, szyja i grzbiet metalicznie zielone, pokrywy skrzydeł niebieskie, kuper i pokrywy nadogonowe żółto-purpurowe, pióra ogonowe długie, białe, czarno prążkowane i kreskowane. Wokół oka pierścień nagiej skóry o niebieskim zabarwieniu. Samica brązowo-żółta, z ciemniejszymi prążkami na całym ciele. Samiec w tańcu godowym krąży wokół samicy i przeskakuje ją kilkakrotnie, rozpościerając pióra kryzy.
Żeruje w niewielkich stadach. Odżywia się młodymi pędami bambusa oraz różnymi bezkręgowcami wygrzebywanymi ze ściółki. Gnieździ się w gęstych zaroślach na ziemi. Samica składa 14-26 jaj, które wysiaduje ok. 24 dni. Może krzyżować się płodnie z bażantem złocistym (Chrysolophus).
Wielu hodowców ceni sobie złotą ( żółtą ) odmianę bażanta złocistego, której przedstawiciele wykazują genetyczną skłonność do deformacji palców, ale samice są doskonałymi nasiadkami i opiekunami dla innych gatunków.
Pióra tych ptaków cenią sobie również wędkarze uprawiający wędkarstwo muchowe, gdyż ich pstre barwy i jaskrawe wzory zwracają uwagą ryb zwłaszcza pstrągów. W okresie pierzenia warto wzbogacić dietę tych bażantów o owoce leśne, w tym jagody, maliny, czarny bez, jarzębinę a także pokruszone żołędzie. Dodatki te bardzo korzystnie wpływają na ubarwienie i witalność samców. Złota mutacja bażanta złocistego jest bardzo wrażliwa na niedobór witaminy A i mykoplazmozę [1].

Rodzaj Catreus i Syrmaticus

Są ze sobą blisko spokrewnione. Do rodzaju Catreus tylko bażant himalajski, a do rodzaju Syrmaticus 5 gatunków, z których najbardziej znany jest bażant królewski. Bażant himalajski jest gatunkiem monogamicznym, toteż różnice w wyglądzie między samcem a samicą są stosunkowo subtelne. Przedstawiciele rodzaju Syrmaticus cechują się wyraźnym dymorfizmem płciowym, a w sezonie lęgowym samce towarzyszą niewielkim grupkom samic.
Samce bażantów królewskich mogą wraz z ogonem osiągać 2 metry. W źle urządzonych, małych wolierach samce z reguły niszczą sobie wspaniałe sterówki, więc ich ogony rzadko osiągają długość większą niż 50-70cm.

Rodzaj Crossoptilon

Obejmuje 3 gatunki wysokogórskich bażantów zwanych uszakami ze wzglądu na pęki białych piór wyrastających przy kątach dzioba i wystających z tyłu głowy na kształt długich uszu.
Są to odporne i długowieczne ptaki o wielu niezwykłych cechach.
Osobniki obu płci są ubarwione identycznie, a ich ogon ma niezwykłą budowę i bardziej przypomina ogon żurawia lub pęk strusich piór niż typowy ogon bażanta.
Zachowanie uszaków podczas toków odbiega od wzorca występującego u innych przedstawicieli tej rodziny- samce nie trzepoczą skrzydłami.
Znaczny problem w hodowli uszaków stanowi duża liczba niezapłodnionych jaj lub wczesne zamieranie zarodków. Uważa się, że jest to spowodowane bliskim pokrewieństwem osobników rodzicielskich, zwłaszcza w hodowlach amatorskich.
Uszaki są monogamiczne. W naturalnych warunkach pary przebywają ze sobą przez cały rok [1].

Rodzaj PucrasiaLophophorus

Obejmują: pierwszy- jeden gatunek (kuroczuba), a drugi - trzy gatunki olśniaków. Są to himalajskie, stosunkowo duże bażanty o krępym ciele. Dwa spośród gatunków olśniaków są zagrożone wymarciem. Przedstawiciele obu gatunków wymagają diety wegetariańskiej, jedynie pisklęta potrzebują białka zwierzęcego w pokarmie. Dorosłe kuroczuby odżywiają się niemal wyłącznie młodą trawą, lucerną i koniczyną. Zarówno one jak i olśniaki wymagają dużych wolier, obficie obsianych trawami z cienistymi miejscami chroniącymi je przed letnim skwarem, o mineralnym i dobrze przepuszczalnym podłożu.

Rodzaj Lophura

Grupuje 10 gatunków kośćców. Nazwa tych bażantów pochodzi od specyficznej budowy ogona, który przypomina kiść, złożoną z szerokich i stosunkowo krótkich piór, które podczas godów ptak rozkłada płasko na kształt wachlarza i pochyla w kierunku samicy. Ozdobą samców są także niezwykle rozbudowane, jaskrawo ubarwiane płatki skórne na głowie oraz metalicznie lśniące upierzenie.
Do kośćców zaliczają się tak pospolite i licznie występujące w naturze i niewoli gatunki, jak kiściec nepalski czy srebrzysty a także takie rzadkości jak wymarły już w naturalnym środowisku kiściec annamski (Edwarda).

Hodowle kośćców annamskich nadzoruje europejski koordynator, który dobiera pary na podstawie pokrewieństwa partnerów, organizuje wymiany ptaków w celu odświeżenia krwi i prowadzi księgę rodowodową. Niestety prywatni hodowcy rzadko uczestniczą w tego typu programach hodowlanych [1].

Rodzaj Gallus

Obejmuje 4 gatunki dzikich kur, z których najbardziej znany jest kurbankiwa (Gallua gallus), przodek wszystkich ras kur domowych.
Kury są mieszkańcami skrajów lasów, obrzeży pól, dolin rzecznych i polan. Areały występowanie poszczególnych gatunków nie zachodzą na siebie. Najrzadziej hodowany w Europie jest kur cejloński, a za najdelikatniejszego uchodzi kur zielony, piękny mieszkaniec tropikalnych regionów Południowo-wschodniej Azji. Warunki utrzymania i wymagania tych ptaków są podobne jak ozdobnych ras kury domowej, ale dzikie formy są bardziej podatne na infekcje bakteryjne, inwazje pasożytów oraz przeziębienie. Wszystkie gatunki z rodzaju gallus wymagają ciepłych pomieszczeń zimowych (o temperaturze powyżej 15 stopni C), urozmaiconego żywienia, niezbyt dużych, ale czysto utrzymanych wolier a także takiego prowadzenia hodowli, by różne gatunki i podgatunki nie mogły krzyżować się ze sobą [1].

Rodzaj Pavo

Mieści 2 gatunki niezwykle okazałych ptaków, których samce są wręcz ekstrawagancko ubarwione, a w szacie godowej ozdobione długim trenem barwnych piór, pozornie tworzących ogon.

Paw indyjski (Pavo cristatus)

Popularny i powszechnie znany. Wymagają dużych wolier o powierzchni co najmniej 40 m2. , wysokości co najmniej 3 metry, z kilkoma wysoko umieszczonymi (nie mniej niż 1,5 m nad ziemią) poziomymi żerdziami do siedzenia. Należy zapewnić im osłonę przed silnym wiatrem i opadami deszczu, gdyż źle znoszą przemoczone upierzenie, zwłaszcza, że jesienią intensywny wzrost piór osłabia organizm samców.

Pavo muticus)

jest zagrożony wymarciem i bywa trzymany w ogrodach zoologicznych. Niemal nie spotyka się go w amatorskich hodowlach [1].

Rodzaj Afropavo

Reprezentuje tylko jeden gatunek, paw kongijski(Afropavo congensis), bardzo rzadki ptak, spotykany w niewielu ogrodach zoologicznych. Paw kongijski został odkryty dopiero w 1936 roku w niedostępnych zakątkach tropikalnej dżungli Zairu. Z powodu bliskiego spokrewnienia osobników trzymanych w Europie wiele jaj zamiera, a większe sukcesy hodowlane odnosi jedynie ogród zoologiczny w Antwerpii [1].

Rodzaj Argusianus i Rheinatia

Grupuje ptaki zwane argusami, sporadycznie hodowane w ogrodach zoologicznych i bardzo rzadko spotykane w prywatnych hodowlach, ponieważ do ich hodowli bardziej nadają się szklarnie niż woliery wewnętrzne. Zimą temperatura w ich pomieszczeniach nie może spadać poniżej 20 stopni C. Niezwykłe ubarwienie tych ptaków jest przykładem niezwykłych możliwości natury [1].

Rodzaj Polyplectron

Obejmuje 7 gatunków wieloszponów- średniej wielkości ciepłolubnych bażantów, blisko spokrewnionych z argusami.
Prawie wszystkie wieloszpony są zagrożone wyginięciem [ 1].

Rodzaj Ithaginus

Reprezentuje jeden gatunek bażanta- kuropatnik (Ithaginus cruentus), który pod względem morfologicznym stoi na pograniczu między podrodzinami bażantów i przepiórek. Ten mały, ciepłolubny bażant uchodzi za jednego z najtrudniejszych w hodowli [ 1 ].


Bibliografia:

Andrzej G. Kruszewicz, Błażej Manelski; "Bażanty Gatunki, pielęgnacja, choroby." Mulico Oficyna Wydawnicza Warszawa 2002.
www.ptaki.pl